Choroby serca i naczyń krwionośnych nadal są najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce i w Europie. Najczęściej rozwijają się „po cichu”, przez wiele lat, bez bólu i bez wyraźnych objawów. Jednym z głównych winowajców jest zaburzenie poziomu tłuszczów (lipidów) we krwi. Dlatego właśnie lipidogram to jedno z najważniejszych badań u pacjenta kardiologicznego.
Czym jest lipidogram?
Lipidogram (profil lipidowy) to badanie krwi, które ocenia stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL („zły cholesterol”), cholesterolu HDL („dobry cholesterol”) oraz trójglicerydów. To proste badanie z jednej próbki krwi, które daje nam ogromną wiedzę o ryzyku zawału serca czy udaru.
Dlaczego cholesterol LDL jest nazywany „złym”?
Cholesterol LDL odkłada się w ścianach tętnic. Z czasem tworzą się blaszki miażdżycowe, które zwężają naczynia, utrudniają przepływ krwi i mogą nagle pęknąć i doprowadzić do zakrzepu.
To właśnie ten mechanizm prowadzi do zawału serca, udaru mózgu czy niedokrwienia kończyn. Im wyższy poziom LDL, tym większe ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
A co z HDL i trójglicerydami?
HDL („dobry cholesterol”) pomaga usuwać nadmiar cholesterolu z naczyń – działa ochronnie. Trójglicerydy w nadmiarze zwiększają ryzyko miażdżycy, szczególnie u osób z cukrzycą, otyłością i zespołem metabolicznym. W praktyce patrzymy na cały profil lipidowy, a nie tylko jedną wartość.
Kto powinien badać lipidogram?
W skrócie: prawie każdy dorosły. Szczególnie ważne jest to u osób po zawale serca, po udarze mózgu, z chorobą wieńcową, z nadciśnieniem tętniczym, z cukrzycą, z otyłością, palących papierosy, z rodzinną historią wczesnych zawałów i innych zdarzeń sercowo -naczyniowych.
Jak często wykonywać lipidogram?
To zależy od sytuacji klinicznej:
Po włączeniu lub zmianie leczenia (np. statyn) kontrola powinna być wykonana po kilku tygodniach, aby sprawdzić skuteczność terapii.
Dlaczego samo dobre samopoczucie nie wystarcza?
Podwyższony cholesterol nie boli, nie daje objawów, nie pogarsza codziennego funkcjonowania. Można czuć się świetnie i mieć bardzo wysokie LDL.
Pierwszym objawem może być… zawał. Dlatego lipidogram to badanie profilaktyczne, które wykrywa zagrożenie, zanim dojdzie do tragedii.
Czy dieta wystarczy?
U części osób zmiana stylu życia (dieta śródziemnomorska, redukcja masy ciała, aktywność fizyczna) pozwala obniżyć cholesterol. Jednak u pacjentów kardiologicznych bardzo często potrzebne są również leki. Trzeba jednak pamiętać, że nie zastępują zdrowego stylu życia, one z nim współpracują.
Co można zyskać poprzez regularne kontrole lipidogramu?
Regularne badania i leczenie zmniejszają ryzyko kolejnego zawału czy udaru, wydłużają życie, poprawiają jego jakość, pozwalają uniknąć inwalidztwa.
To jedno z najlepiej udokumentowanych działań w kardiologii.